Verspreiding via de lucht en via het water
‘De inspectie berekende dat er jaarlijks zo’n 21.000 kilo van de pfas trifluorazijnzuur, of TFA, via pesticiden in het water terechtkomt. Daarmee is het een van de belangrijkste bronnen van pfas-vervuiling in Nederland. Ter vergelijking: de industrie stoot volgens de ILT jaarlijks zo’n 2.000 kilo uit.’
‘Pfas-houdende pesticiden worden onder andere gebruikt in de aardappelteelt, waar boeren veel last hebben van de aardappelziekte. Via water en lucht verspreiden ze zich naar de omgeving.’ Een ‘deel van die TFA komt terecht in bronnen waar ook drinkwater uit gewonnen wordt.’
Vervuild drinkwater
Het Europees Agentschap ECHA waarschuwde ‘dit jaar dat TFA gevaarlijker is dan werd gedacht. Zo zou het mogelijk schadelijk zijn voor het ongeboren kind en een negatief effect hebben op de voortplanting.’
‘Als er niets gebeurt, verwacht de inspectie dat binnen 20 jaar TFA-waardes in het diepe grondwater, waar drinkwater wordt gewonnen, boven de RIVM-advieswaarden uitkomen. “Het kost enorme bedragen om dat er weer uit te filteren. Dan draait de belastingbetaler op voor de schade.”’
Actie!
Stichting Advocaat van de Aarde doet zijn best om het gebruik van pfas-pesticiden naar beneden te krijgen. Dat gebeurt onder meer door de samenwerking met en ondersteuning van acties van MOB, zoals handhavingsverzoeken richting provincies waarin wordt gevraagd toe te zien op het gebruik van pesticiden nabij Natura2000-gebieden, omdat bekend is dat de pesticiden overwaaien naar deze natuurgebieden met negatieve effecten voor de flora en fauna. Daarnaast ondersteunt Stichting Advocaat van de Aarde andere actieve stichtingen op dit dossier zoals Meten=Weten en PAN Nederland.
‘PAN Europe en haar netwerk hebben herhaaldelijk de wijdverspreide TFA-verontreiniging in heel Europa gedocumenteerd, die verband houdt met het gebruik van PFAS-pesticiden. De stof is aangetroffen in rivieren, grondwater, drinkwater, mineraalwater, wijn en voedingsmiddelen, en de concentraties stijgen. PAN Europe dringt er bij de Europese autoriteiten op aan nu zo snel mogelijk alle PFAS-pesticiden te verbieden die TFA in het milieu vrijgeven.’ In 2025 toonde PAN NL al TFA aan in verontrustende concentraties in alledaagse graanproducten als brood, ontbijtgranen en pasta.
Meten = Weten hielp bewonersgroepen in Drenthe om handhavingsverzoeken in te dienen bij Drentse gemeenten. ‘Jurist Jobien Monster van Meten=Weten: “In Nederland is elke bestuurslaag verantwoordelijk voor iets anders: waterschappen voor water, provincies voor Natura 2000 en gemeenten voor gezondheid. De bewoners maken zich vooral zorgen over hun gezondheid en dus doen we een beroep op de gemeente om de risico’s te onderzoeken en, waar nodig, in te grijpen. Bijvoorbeeld door een verbod op PFAS-houdende middelen of een spuitvrije zone rondom woningen.”’
Ook vele burgerinitiatieven houden zich hiermee bezig, waaronder Werkgroep Behoud de Peel, die op meetpunten in Natura 2000-gebied de Peel ook pfas-pesticiden vond. Stichting Gezond Water benadert organisaties die grond verpachten aan boeren en vraagt hen en ‘alle raden en colleges van de gemeenten verantwoordelijkheid te nemen voor de kilo’s TFA die zij via hun grond in het grondwater laten komen.’ Verpachters kunnen eisen stellen en boeren verbieden om pfas-houdende bestrijdingsmiddelen te gebruiken en daar sporen zij hen ook toe aan.
Het rapport van de Inspectie spoort Stichting Advocaat van de Aarde nog eens extra aan om door te gaan met het streven naar de bescherming van schoon drinkwater en een goed beschermde natuur in de toekomst!
Lees ook: