‘Stichting Natuurlijk Geuldal werd opgericht omdat we als persoon niet konden reageren tegen de komst van een huisjespark in Schin op Geul. Als persoon word je gauw niet-ontvankelijk verklaard, bijvoorbeeld als je wat verder van het park af woont. Omdat wij het gevoel hadden dat de mensen die er wel rondom woonden het niet aandurfden om te gaan procederen, vonden wij dat wij dat moesten doen. Als stichting met de juiste statuten kun je namelijk wél procederen.’

Groot bereik

‘Inmiddels houden we ons met meer dan alleen huisjesparken bezig. Naast procedures proberen we ook bij overheden onze visies kenbaar te maken, door zienswijzen in te dienen. Onlangs hebben we een zienswijze ingediend tegen een boer die gebruik heeft gemaakt van de stikstof-uitkoopregeling, maar daarvoor in de plaats wel een aanvraag indiende om 120 paarden te gaan stallen. De keuze om ons voor een bepaalde zaak in te zetten is sterk afhankelijk van onze eigen motivatie als bestuursleden, we steken immers veel van onze tijd in deze zaken. We verzetten ons bijvoorbeeld ook tegen het gebruik van glyfosaat, vliegveld Maastricht Aachen Airport en veel te oppervlakkige maatregelen wat betreft water, verharding en overstromingsgevaar.’

In de verdediging

‘Wat we ervaren is dat de processen die lopen erg stroef gaan. Er zijn genoeg gedreven mensen in het werkveld, aan de uitvoeringskant, die precies weten wat er aan de hand is en die de oplossingen kennen. Op één of andere manier dringen die oplossingen niet door tot de mensen die de beslissingen nemen. Daardoor staan we altijd in de verdediging, wij moeten altijd “reageren op”. Kijk bijvoorbeeld naar stikstof. De oorzaken én de oplossingen zijn algemeen bekend. Maar effectieve maatregelen worden niet genomen.’

Leg het voor aan SNG

‘Aan de andere kant is het wel zo dat, nu we een aantal procedures hebben gewonnen bij de Raad van State, we bij de gemeentes iets voorstellen. Ze merken dat ze rekening met ons moeten houden. We zijn niet bang om waar nodig in actie te komen en hebben daarmee al de nodige successen behaald. Sommige gemeentes kiezen er zelfs voor om mensen naar ons door te verwijzen bij bepaalde plannen, met de opdracht: “Leg het plan eerst maar eens voor aan SNG en luister naar hun feedback.” Vooral bij Valkenburg en Schin op Geul is dat het geval, omdat we daar tot nu toe de meeste procedures hebben gewonnen.’

Gewortelde kennis

‘Als we procederen doen we alles zelf. Advocaten zijn namelijk nogal duur. Bovendien valt het ons op dat advocaten lang niet altijd voldoende op de hoogte zijn van de omgeving waar hun zaak over gaat. Zij hebben veel kennis van de landelijk regels, maar (veel) minder van de gemeentelijke of provinciale. Onze kracht en ons voordeel is dat wij juist veel kennis hebben over onze specifieke omgeving: We verdiepen ons in eerste instantie in de gemeentelijke, daarna in de provinciale en dan pas in de landelijke regels. Advocaat van de Aarde is waardevol vanwege hun deskundigheid en specifieke kennis, denk bijvoorbeeld aan Europese regelgeving. Als het daarover gaat, weten wij het soms even niet. Natuurlijk kun je dan heel veel tijd steken in het zoeken naar het antwoord, maar dan raak je gauw ontmoedigd. Het is een opluchting dat we in zo’n geval Advocaat van de Aarde kunnen vragen om mee te denken.’

Geen procedure-clubje

‘Ondanks alle procedures, willen we als stichting niet te boek staan als procedure-clubje. We organiseren ook informatie-avonden. Onlangs organiseerden we een avond omdat Staatsbosbeheer in onze omgeving bos heeft gekapt, met als de doel de terugkeer van specifieke flora op kalkgronden. Staatsbosbeheer was zelf aanwezig om mensen te informeren en vragen te beantwoorden. Ook was de firma die de kap heeft uitgevoerd aanwezig. Het is belangrijk dat we laten zien dat we ook op die manier iets voor de samenleving willen betekenen: Door mensen te betrekken bij hun leefomgeving en de keuzes die daarover worden gemaakt.’

Zelf in actie?

De grote hoeveelheid kennis en ervaring die SNG door de jaren heen heeft opgebouwd geven ze graag door: ‘In het begin hebben we geprobeerd om zaken of adviezen die burgers aandroegen op te pakken, maar daar zijn we mee gestopt. Dat werd gewoon te veel. Wat we wel hebben besloten is dat als we een nieuw burgerinitiatief leren kennen, dat we hen op weg willen helpen. We laten bijvoorbeeld zien hoe ze een stichting kunnen oprichten, of geven tips bij procedures. En onze statuten kunnen ze gerust overnemen. Maar ze zullen zélf in actie moeten komen.’

Klein naar groot

‘Een nieuwe club zouden wij adviseren om te beginnen met zich te verdiepen in het bestemmingsplan van het betreffende gebied. Dat is de basis van alle problemen, waar je ze ook maar kan tegenkomen. Kijk eerst eens naar de ruimtelijke plannen, want daar vind je heel veel informatie. Vanuit de gemeentelijke situatie en regels kun je langzaam eens naar de provincie gaan kijken. En dan weer langzaam naar de grote overheden. Begin vanuit je eigen situatie. Zonder die gemeentelijke plannen kun je niet.’

Tevreden met het haalbare

‘Soms moet je ook wel eens iets toegeven, al is het dan met buikpijn. Neem nou de verbreding van de A2 tussen Het Vonderen en Kerensheide. Wij zouden het liefst zien dat er niet verbreed wordt, omdat dat meer verkeer aantrekt en het probleem niet oplost. Maar we weten ook: Dat gaan we nooit winnen. Daarom proberen we het over een andere boeg te gooien. Er zijn bijvoorbeeld nog geen ecoducten op dat stuk. Dus opperden we om bij Rijkswaterstaat te onderhandelen over vier ecoducten – die er inderdaad gaan komen. Is dat precies wat we zouden willen? Nee. Maar zo gaan we voor het haalbare en kunnen we toch iets moois bereiken.’

Motivatie, geen emotie

‘Tot slot moet je actie gebaseerd zijn op kennis, niet op emotie, al is dat laatste nog zo verleidelijk. Met emotie win je niks. Het gaat om regels, regels, regels. Alleen als je die goed kent word je serieus genomen. Om zelf in actie te komen is het ook belangrijk dat je motivatie vindt. Doe vooral waar je enthousiast van wordt. Resultaten, als die behaald worden, worden meestal door middel van procedures behaald. Die kunnen lang, soms wel jaren, duren. Motivatie moet dus van binnenuit komen – het moet écht borrelen. Je moet het gevoel hebben: Dit moet ik doen.’

Zie ook de website van SNG: www.natuurlijkgeuldal.nl