De Lonnekerberg ligt ten noorden van het Twentse dorp Lonneker, in de gemeente Enschede. Oorspronkelijk ontstond Stichting Lonnekerberg in 2013, om actie te voeren tegen een plan van gemeente en provincie om bomen te vellen of toppen (zo’n 600 hectare!) rondom de luchtmachtbasis. Dat plan ging mede door de ontstane commotie van de baan. Maar in 2014 bleek dat de gemeente en provincie nog meer wilde plannen hadden. Een deel van het vliegveld werd verkocht aan iemand die grote evenementen organiseert. Achttien grote evenementen per jaar, was het plan, waarover StiL zich nog altijd ernstige zorgen maakt. Lees ons eerdere artikel over Stichting Lonnekerberg

Dicht bij de oplossing

‘De zaak is oplosbaar, juist daarom is het pijnlijk dat die al zo lang duurt. Eén keer hebben we heel dicht bij een oplossing gestaan, maar die is door de gemeente geblokkeerd. In 2021, voor het laatste bestemmingsplan, hadden we een overleg met de gemeente dat eigenlijk alleen nog maar was gegaan over hoe we het zouden aanpakken, procesmatig. Maar ergens in dat overleg, op het punt dat het over de inhoud zou gaan, werd er gezegd dat er nog iets uitgezocht moest worden. We hoorden lange tijd niks en een half jaar later was het bestemmingsplan klaar. Daarin stond dat evenementen met grote impact op natuur – vooral met veel lawaai en uitstoot, zoals races – nog steeds toegelaten zouden worden. Het bestemmingsplan was gemaakt in overleg met groene organisaties, werd er gezegd, maar wij waren er helemaal niet serieus bij betrokken.’

Kladpapiertje

‘We maakten er een zaak van en in december 2023 is het plan door de Raad van State vernietigd. Vervolgens is er een projectafwijkingsbesluit ingediend, waarmee de gemeente toestemming kon geven voor plannen die in strijd zijn met het geldende bestemmingsplan. Dan zouden er ook minder stringente eisen zijn waar de evenementen aan moeten voldoen, omdat het in principe om iets van tijdelijke aard zou gaan. Wij wisten echter dat er ergens op een kladpapiertje staat dat de evenementen niet tijdelijk maar “voor onbepaalde tijd” zijn. Ook daarvan maakten we een zaak en in juli hebben we de zitting gehad. De rechtbank moet er nog inhoudelijk antwoord op geven.’

Schade aantonen

‘Wat wij een heel prangend punt vinden is dat de directe schade aan flora en fauna zo ongelofelijk moeilijk te bewijzen is. Aan de ene kant snappen we dat niet zo goed, want het lijkt deels gewoon gezond verstand. Het is logisch dat een veldleeuwerik zijn jongen moet kunnen horen om ze te vinden en dat dat niet lukt als er teveel lawaai is. Ook de oehoe zien we niet meer. Er waren twee fantastische dassenburchten waar op het moment geen jongen worden grootgebracht. En dan zegt men “Ja, dat is een normaal verschijnsel” – wat ook niet helemaal onwaar is. En toch denken wij dat het samenhangt met de vele evenementen op de Lonnekerberg. Maar toon maar eens aan dat er een causaal verband is! Daarvoor zijn vaak dure onderzoeken nodig. In onze zaak richten we ons daarom vooral op stikstof, maar waar het eigenlijk om gaat is ecologische functionaliteit.’

Slepende procedure

Stichting Lonnekerberg kreeg in veel van de gevoerde rechtszaken gelijk, maar de gemeente houdt de poot stijf. ‘De rechter vroeg “Is er nog te praten over een schikking?” Natuurlijk, wij willen altijd praten en hebben dat ook geprobeerd. Als de gemeente in 2021 geschikt had, dan was het bestemmingsplan aangenomen en had ze veel meer mogelijkheden gehad dan nu. Zo’n slepende procedure van 10 jaar is echt niet handig. Het is voor ons vervelend en voor hen ook. Alleen op de korte termijn heeft de gemeente wel evenementen kunnen laten doorgaan. Penny-wise but pound-foolish, zouden de Engelsen zeggen. Op de lange termijn heb je er niets aan.’

Verbinding

‘Ik denk dat overheden in het algemeen meer moeten zoeken naar een gezamenlijke oplossing in plaats van de confrontatie. We worden structureel niet serieus genomen.’ Paul is voorzitter van het Groene Beraad in Enschede, een verzameling van groene clubs bij elkaar. ‘Bij StiL procedeer ik tegen de gemeente, maar bij het Groene Beraad is het mijn doel om verbinding te zoeken. Ik zoek naar oplossingen voor de hele gemeente. Want Enschede heeft een waanzinnig mooie groene cirkel rond de stad. Toch lukt het ons bij de gemeente slechts met moeite om iets voor elkaar te krijgen. Enerzijds blijf ik dus verbinding zoeken en daarnaast procedeer ik ook nog steeds tegen de gemeente omdat ik vind dat ze op de Lonnekerberg echt niet goed bezig is.’ Die twee dingen kunnen volgens Paul prima samengaan.

Nooit persoonlijk

Hun belangrijkste tip blijft dan ook: Maak het nooit persoonlijk. ‘Wij maken grappen met de tegenpartij en hebben een prima band met hen. We zijn het alleen over dit onderwerp grondig oneens. Relaties goed houden binnen een conflict, is wat onze belangrijkste boodschap is. Ons wordt wel verweten alleen maar te willen procederen om het procederen. Maar wij willen écht heel graag iets anders doen.’ Dit jaar heeft de stichting de Paddenwerkgroep Lonneker gecoordineerd. ‘Wat was dát leuk! Het was heerlijk om iets positiefs te doen, iets waar de buurt enthousiast van wordt en iets anders dan al dat juridische gedoe. Maar uiteindelijk moet je toch procederen. We willen dat de natuur wint. Als wij daar niet voor blijven gaan, wie doet dat dan?’